O P N

Ojcowski Park Narodowy - historia

logo Ojcowskiego Parku Narodowego Ojcowski Park Narodowy w skrócie OPN został utworzony Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1956 roku. Jest najmniejszym parkiem narodowym w Polsce. Jego powierzchnia to 2.145,62 hektara. W 1981 roku w związku z utworzeniem w ówczesnym województwie krakowskim Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych ustanowiono wokół OPN strefę ochronną zwaną otuliną o obszarze 6.777 hektara.

OPN jest położony w południowej części Jury Krakowsko-Częstochowskiej i swym obszarem obejmuje środkową część Doliny Prądnika o długości ok. 12 km, część Doliny Sąspowskiej, kilka mniejszych dolinek i wąwozów wraz z przyległymi do nich wzgórzami (wierzchowinami jurajskimi). Położony jest w odległości 16 km od Krakowa na terenie czterech gmin: Jerzmanowice-Przeginia, Skała, Sułoszowa i Wielka Wieś.


panorama z Jonaszówki u zbiegu Doliny Sąspowskiej z lewej i Doliny Prądnika z prawej strony
panorama z Jonaszówki na Doliny Sąspowską i Prądnika z Ojcowem

Wraz z nadejściem XIX w. zostały zapoczątkowane pierwsze naukowe badania tutejszej flory i fauny. Efektem tego były odkrycia wielu nowych gatunków, dokonano pierwszych naukowych eksploracji jaskiń. Miejsce to stało się natchnieniem dla artystów i poetów. Zaraz też pojawiły się pierwsze głosy o objęcie ochroną tego kawałka wtedy jeszcze pozbawionej wolności Polski. Jak nie były to próżne troski pokazały następne lata. Nieprzemyślane wycinki drzew przez kupców wrocławskich, eksploatacja jaskiniowych namulisk w celu pozyskania nawozu oraz dewastacja odwiedzanych jaskiń przez nieświadomych delikatnie mówiąc turystów doprowadziły do nieodwracalnych skutków. Spore zasługi w ochronie przyrody położyli właściciele Ojcowa archeolog amator Jan Zawisza i Ludwik Krasiński. Pierwszy rozpoczął wykup z rąk wrocławskich kupców Doliny Prądnika, drugi to kontynuował. Społeczeństwo również nie pozostało obojętne. Pod koniec XIX w. założona z inicjatywy Adolfa Dygasińskiego spółka akcyjna wykupiła zamek w Pieskowej Skale. Stanisław Jan Czarnowski w tym samym czasie zakłada w Ojcowie muzeum regionalne. Wszystkie te poczynania nie miały jednak charakteru prawnej ochrony Doliny Prądnika.

panorama znad Jaskini Ciemnej na Dolinę Prądnika
panorama znad Jaskini Ciemnej na Dolinę Prądnika

Dopiero po I Wojnie Światowej z inicjatywy prof. dr Władysława Szafera opracowano i opublikowano w 1924 r. pierwszą monografię przyrodniczą Dolin Prądnika i Sąspowskiej. Omówiono w niej charakterystykę środowiska geograficznego i nakreślono plany przyszłego rezerwatu. Utworzenie rezerwatu nie doszło jednak do skutku, przeciwnie powstały nowe obiekty turystyczne a tym samym wzrosła liczba odwiedzających gości. Tylko zdecydowanej postawie prof. Szafera należy zawdzięczać, że nie doszło do większych zniszczeń przyrody. Do projektu utworzenia rezerwatu powrócono po II Wojnie Światowej. Tym razem po wielu zebraniach i konferencjach na szczeblu wojewódzkim, w Polskiej Akademii Nauk i Państwowej Radzie Ochrony Przyrody prof. Szaferowi i innym przyrodnikom udało się i utworzono, wówczas jako szósty w Polsce Ojcowski Park Narodowy.


  środowisko ->

 
  AGLER © 2006 - 2012