Skała

Miasto Skała

herb Miasta i Gminy Skała Skała - miasto położone w powiecie krakowskim , w województwie małopolskim w odległości około 20 kilometrów od serca regionu Krakowa. Zajmuje obszar około 1.150 hektarów. Zamieszkuje je około 3.600 mieszkańców. Jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej o tej samej nazwie. W skład gminy wchodzi między innymi miejscowość Ojców i przysiółek Grodzisko z Zespołem Klasztornym.

Pierwsze wzmianki o Skale pochodzą z początku XIII wieku. Miasto zostało lokowane 10 listopada 1267 roku na prawie średzkim (odmianie prawa niemieckiego powstałego w Środzie Śląskiej). Fundatorką została Salomea, przełożona klarysek późniejsza błogosławiona, siostra księcia krakowskiego Bolesława Wstydliwego (ostatniego z rodu Piastów małopolskich, z racji podjęcia wespół z żoną Kingą ślubów czystości), oboje byli wnukami Kazimierza Sprawiedliwego.

posąg św. Floriana na Rynku w Skale


figura św. Floriana na Rynku w Skale -->


Skała
i jej okolice niejednokrotnie były tłem historycznym dla toczących się wydarzeń w tej części Polski. Tutaj w średniowieczu wielokrotnie toczyły się boje pomiędzy piastowskimi książętami o tron krakowski. W XIV wieku w Skale powstaje parafia a następnie szkoła.

Mieszkańcy wówczas parają się głównie uprawą roli, jak i rzemiosłem (rzeźnicy, piekarze, tkacze, szewcy i in.). Miasto Skałę, jak i wielu ówczesnych miast nie omijają również wydarzenia tragiczne. Kilkakrotnie miasto ulega pożarom (1611 r., 1737 r., 1763 r.). W 1786 roku chylące sie ku upadkowi miasto próbuje podźwignąć król Stanisław August Poniatowski, potwierdzając dotychczasowe jarmarki dla miasta i nadając przywileje dla nowych.

Tutaj po bitwie pod Racławicami Naczelnik Insurekcji Tadeusz Kościuszko rozkazuje założyć obóz wojskowy mający zabezpieczać komunikację pomiędzy Krakowem a granicą pruską. 18 maja 1974 roku dochodzi do bitwy z wojskami pruskimi, które zajmują obóz i miasto. W wyniku III rozbioru Polski Skała trafia do zaboru austriackiego.
Wraz z utworzeniem Księstwa Warszawskiego w wyniku wojen napoleońskich miasto zostaje włączone w jego obszar. W 1810 roku przez Skałę przetacza się kolejny pożar. Po upadku Napoleona, Księstwo Warszawskie po Kongresie Wiedeńskim zostaje zlikwidowane, a Skała w ramach Królestwa Polskiego zostaje częścią Imperium Rosyjskiego. Następuje spowolnienie rozwoju miasta.
Kolejne burzliwe losy tych terenów i Skały to Powstanie Styczniowe. W pobliskim Ojcowie założony zostaje powstańczy obóz. Na terenie skalskiego cmentarza dochodzi do zwycięskiej bitwy oddziałów powstańczych dowodzonych przez Mariana Langiewicza. Niestety po upadku powstania mogło być już tylko gorzej. W 1869 r. Skała traci na ponad 100 lat prawa miejskie.

W 1914 przez miasto przetacza się kolejny pożar. W okresie międzywojennym Skała pozostaje osadą rolniczo-rzemieślniczą. W 1923 roku liczba ludności była podobna do dzisiejszej. W pierwszych dniach II Wojny Światowej zostaje przez hitlerowców w znacznej mierze spalona. W czasie wojny jest ośrodkiem ruchu oporu, zwłaszcza Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich. Prawa miejskie zostają przywrócone uchwałą Rady Państwa dopiero w 1987 r.

Pomimo tych historycznych przejść miasto zachowało swój średniowieczny układ urbanistyczny z dużym rynkiem pośrodku. Na rynku można podziwiać figurę świętego Floriana z około 1800 roku. Nieopodal Rynku znajduje się kościół św. Michała z drewnianą dzwonnicą z 1763 roku. Na wzgórzu przy wyjeździe z miasta w kierunku Krakowa znajduje się pochodzący z XIX wieku cmentarz, na którym są mogiły powstańców styczniowych i partyzantów z czasów II Wojny Światowej.


 
  AGLER © 2006 - 2012